تبلیغات
سیاست نامه - دموکراتیزاسیون
 
درباره وبلاگ


((شرم بـر مــن اگـــر حــریـــم تـــو پـیــــش
چــشــمان مـــن شـکـســتــه شـــــــود))
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

این وبلاگ به تحلیل نظریه ها و تئوری های
سیــاسـی بــه صــورت علــمــی میـپـردازد
و بـه هـیچ گـروه و حـزبی وابسـتگی نـدارد
و تابع قوانین جمهوری اسلامی ایران میباشد
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1) مطالب و مکاتب منتشر شده در وبلاگ
به هیچ عنوان به معنای وابستگی و اعتقاد
صاحب وبلاگ به آن مطالب و مکاتب نمیباشد
و صرفا جنبه ی آموزشی و آکادمیک برای
دانش پژوهان علم سیاست دارد

2) لطقا انتقادات و کاستی هارادر بخش
نظرات انتقال دهید تا از این مهم بهره ی
کامل را ببریم
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ


استفاده از مطالب با ذکر منبع نشانه ی
اخلاق مداریست

با نظرات و انتقادات خود مارا یاری کنید

مدیر وبلاگ : سیاست نامه
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
سیاست نامه
صفحه نخست             تماس با مدیر           پست الکترونیک               RSS                  ATOM
شنبه 14 بهمن 1391 :: نویسنده : سیاست نامه
دموکراتیزاسیون


دموکراتیزاسیون را فرایند تغییر نظام سیاسی غیردموکراتیک به نظام سیاسی دموکراتیک تعریف نموده‌اند. بحث از «گذار به دموکراسی» یکی از مباحث مهم علم سیاست و جامعه‎شناسی سیاسی است که با مفروض دانستن مباحث فلسفی دموكراسی در باب معنا و مفهوم و امتیاز آن بر سایر نظام‌های سیاسی به بررسی فرایندها و زمینه‌های گذار از رژیم‌های اقتدارگرا و غیردموكراتیك به نظام‌های دموكراتیك و زمینه‌های تحكیم و پایداری آن می‌پردازد.


برای مشاهده ی کامل روی ادامه مطلب کلیک کنید



بنابراین نظریه‌های مطرح درباره­ی گذار به دموکراسی را در سه بخش می‌توان دسته‌بندی نمود:


1.      برخی از نظریات، مربوط به شیوه‌ها و اشکال گوناگون گذار به دموکراسی است. گذار به دموکراسی ممکن است از بالا توسط نخبگان سیاسی صورت بگیرد و ممکن است از سوی طبقات پایین (انقلاب سیاسی) و یا تحث تأثیر عوامل خارجی صورت پذیرد. منشأ و نیروی محرکه­ی آن نیز ممکن است به صورت مسالمت‌آمیز و یا انقلابی باشد. این‌كه كدام یك از این شیوه‌ها در گذار به دموكراسی اتفاق افتد بستگی به عوامل گوناگون دارد. عوامل مؤثر بر وقوع یک شیوه­ی گذار بسیار متعدد است و بحث مفصلی را در ادبیات گذار به دموکراسی شکل می‌دهد.[1]

2.      دسته­ی دیگر از نظریات، مربوط به علل و زمینه‌های گذار به دموكراسی است كه بحث عمده‌ای در مباحث گذار به دموکراسی را به خود اختصاص داده است.

3.      دسته­ی سوم از نظریات نیز مربوط به مراحل گذار است. مراحل تشكیل‌دهنده­ی كل فرایند گذار به دموكراسی شامل بحران در رژیم ماقبل گذار، مرحله­ی شكل‌گیری فضای باز سیاسی،‌ ائتلاف نیروهای سیاسی در درون حكومت انتقالی و در نهایت تحكیم و استقرار دموكراسی است.[2]

 در مباحث مربوط به مراحل اولیه­ی گذار به دموکراسی، دموکراسی حداقلی، یعنی نوعی از نظام سیاسی مبتنی بر انتخابات آزاد و رقابتی مورد نظر است. در حالی­که در مباحث مربوط به تحکیم دموکراسی، دموکراسی حداکثری مورد توجه نظریه‌پردازان می‌باشد. بسیاری از اندیشمندان وجود جامعه­ی مدنی را شرط اساسی در استقرار و دوام دموکراسی دانسته‌اند. نهادهای جامعه­ی مدنی در راستای منافع اعضای خود با اعمال قدرت و نفوذ بر نهادهای دولتی، مانع انحصار قدرت در دست یک گروه خاص می‌شوند و امکان حضور و مشارکت عامه را فراهم می‌آورند. هواداران دموکراسی لیبرال با تأکید بر احتمال ظهور استبداد اکثریت از کثرت‌گرایی و تعدد انجمن‌های مدنی به­عنوان مبنای دموکراسی دفاع کرده‌اند. در مقابل، دموکراسی روسویی کثرت نهاد‌ها و انجمن‌ها را مانع تحقق فضیلت مدنی و اراده­ی عمومی می‌داند.
بحث از عوامل مؤثر در گذار یک نظام اقتدارگرا به نظام دموکراتیک از گسترده‌ترین و عمیق‌ترین مباحث گذار به دموکراسی است. برخی از نظریه‌پردازان بر نقش عوامل کلان و ساختاری تأکید کرده‌اند و برخی دیگر نیز علاوه­بر در نظر داشتن پیش‌زمینه‌های اقتصادی و اجتماعی و تاریخی خاص، نقش کارگزاران و نخبگان سیاسی را در گذار به دموکراسی برجسته می‌کنند. نظریه‌پردازان دیگری نیز از چشم‌انداز جهانی شدن و نقش سازمان‌های بین‌المللی از عوامل جهانی و منطقه‌ای مؤثر بر گذار سخن گفته‌اند.

 
نظریه‌های ساختارگرایانه

نظریاتی که بر یک عامل واحد در شکل‌گیری دموکراسی تأکید دارند، عمدتا پیش از آغاز موج سوم دموکراسی در دهه­ی 1970م مطرح گردیدند. این دیدگاه‌ها ـ كه نظریات مكتب نوسازی نیز با آن همراه است ـ بر لزوم پیدایش برخی از شرایط برای گذار به دموکراسی تأکید دارند و آنها را برای همه­ی کشورها نیز عمومیت می‌بخشند. برخی از این عوامل عبارتند از:

1ـ توسعه­ی اقتصادی: مؤثرترین نظریه‌پرداز در این زمنیه، سیمور مارتین لیپست، جامعه‌شناس معاصر آمریکایی است که مطالعات عمیق و دقیقی را درباره­ی دموكراسی، ارزش‌ها، نهادها و فرایندهای آن و عوامل مؤثر بر پیدایش و تحكیم دموكراسی انجام داده است. وی ابتدا در سال 1959م در مقاله‌ای، درجه‌ی خاصی از ثروت یا پیشرفت سرمایه‌دارانه را پیش شرط استقرار دموکراسی دانست و سپس در آثار مختلف خود از جمله «انسان سیاسی» (1981م) و «اجماع و منازعه» (1985م) پژوهش‌های گسترده‎ای را درباره­ی شرائط تکوین دموکراسی انجام داد. وی بر این اعتقاد بود که ثروت اقتصادی موجب توسعه­ی آموزش، ایجاد سطح بالایی از سواد، گسترش شهرنشینی، تقویت رسانه‌های جمعی و تلطیف منازعات سیاسی می‌گردد و تحقق این شرائط، دموکراسی را به همراه خواهد داشت. وی با استناد به دیدگاه برخی از نظریه‌پردازان سیاسی مانند ماكس وبر و یوزف شومپیتر كه رابطه­ی اقتصاد بازار آزاد و دموكراسی را نشان داده‌اند عقیده دارد كه توسعه­ی بسیاری از دموكراسی‌های قدیمی در اروپا و امریكای شمالی محصول توسعه­ی اقتصادی آنان بوده است. زیرا با افزایش توسعه­ی اقتصادی و رفاه جوامع، طبقه­ی متوسط مستقلی پدید آمد كه با قدرت اقتصادی خود جامعه‌ای مدنی ایجاد نمود كه دربردارنده­ی نهادهای نیرومندی همچون انجمن‌ها، احزاب و انواع گروه‌های ذی‌نفع بود و در نتیجه قدرت دولت را تضعیف می‌نمود. كاهش قدرت دولت موجب افزایش احترام به حقوق بشر و حاكمیت قانون گردید كه دو اصل ضروری حكومت دموكراتیك می‌باشند. اما در كشورهای در حال توسعه­ی جدید كه معمولا قدرت اقتصادی و سیاسی در انحصار اقلیت كوچكی قرار دارد و دولت مهمترین منبع سرمایه، درآمد، قدرت و منزلت است بنیان نهادن نظام دموكراسی با مشكلات زیادی مواجه است.[3] بنابراین لیپست سرمایه‌داری را مغز دموکراسی می‌داند و معتقد است که سرمایه سبب ارتقای طبقه­ی متوسط و خلق تحولات فرهنگی به سوی دموکراسی می‌شود. لفت­ویچ نیز در همین زمینه اعتقاد دارد كه توسعه­ی اقتصادی، خواه در فضای سیاسی دموکراتیک باشد یا نه می‌تواند در دراز مدت به خلق دموکراسی بینجامد.[4] ساموئل هانتینگتون در کتاب موج سوم با شمارش عوامل مختلف و مؤثر در دموکراسی شدن معتقد است که در میان علل دموکراسی شدن، توسعه­ی اقتصادی نقش مهم و تأثیرگذاری دارد.[5] دانیل لرنر نیز گسترش مشارکت سیاسی به­عنوان شاخص اصلی دموکراسی را مستلزم وقوع چند مرحله توسعه­ی پیاپی به ویژه گسترش شهرنشینی، آموزش و توسعه­ی وسایل ارتباط جمعی دانسته است.

2ـ فرهنگ سیاسی: در بحث از زمینه‌های فرهنگی بر نوع فرهنگ سیاسی تأکید زیادی شده است. به نظر برخی از نویسندگان، فرهنگ سیاسی دموکراتیک موجب شکل‌گیری زندگی سیاسی دموکراتیک می‌گردد. در تکوین فرهنگ سیاسی دموکراتیک نیز بر عواملی همچون نقش مجاری جامعه‌پذیری اولیه مانند خانواده و مجاری ثانویه مانند ارتباطات و آموزش‌های عمومی و سیاسی تأکید شده است. آلموند و وربا در کتاب «فرهنگ مدنی» استدلال کرده‌اند که دموکراسی با ثبات نیازمند شهروندانی است که دارای فرهنگ تابعیت و مشارکت باشند. بر اساس نظریات آنان اگر فرهنگ سیاسی دموکراتیک در جامعه‌ای به­وجود آید و افراد با ارزش‌های دموکراسی آشنا شوند و خو بگیرند می‌توانند دموکراسی را برقرار سازند. به­عنوان نمونه در فرهنگ پروتستانی، به جهت تقویت ارزش‌هایی مانند فردگرایی، استعداد شکل‌گیری نظام دموکراتیک بیشتر است، در حالی­که کاتولیسیسم هم به جهت ارزش‌های اقتدارگرایانه و هم به جهت سازمان سلسله مراتبی و غیردموکراتیک خود مناسبت چندانی با دموکراسی ندارد.[6] هارولد لاسول نیز وجود «شخصیت دموکراتیک» را شرط اساسی تحقق دموکراسی می‌داند؛ در مقابل شخصیت اقتدارطلب که مشارکت کمتری از خود نشان می‌دهد. لیپست نیز در تحقیقات خود پیرامون عوامل شكل‌گیری دموكراسی نقش عوامل فرهنگی در ترویج دموكراسی را مهم‌تر از نقش عوامل اقتصادی دانسته و معتقد است كه شرط شكوفایی دموكراسی این است كه شهروندان و نخبگان سیاسی،‌ آزادی بیان،‌ آزادی اجتماعات و آزادی مذهب و آزادی مطبوعات را بپذیرند و در نتیجه به آثار حاصل از این فرهنگ یعنی قوانین، مقررات، ‌سیاست‌ها و نتایج انتخابات احترام گذاشته شود؛ هرچند خوشایند و مطلوب آنان نباشد. این فرهنگ یك شبه به دست نمی‌آید بلكه باید تدریجی باشد و تجربه نشان داده است كه انقلاب و آشوب ابزار مناسبی برای استقرار فرهنگ سیاسی دموكراتیك نیست.[7]

3 ـ شکل‌بندی‌های تاریخی خاص: برخی از نظریات گذار، سابقه­ی تاریخی خاص و حصول شکل‌بندی‎‌های تاریخی ویژه در هر کشور را شرط استقرار دموکراسی دانسته‌اند. نظریه­ی «توالی‌ها و بحران‎ها» که در بستر نظریات مکتب نوسازی در باب توسعه­ی سیاسی مطرح شده است از این قبیل نظریات است. بر اساس این نظریه، بحران‌های مربوط به مدرنیته، یعنی بحران‌های مربوط به شکل‌گیری وحدت ملی، استقرار حکومت مرکزی و فعال شدن احزاب توده‌ای باید به ترتیب و به صورت خطی در هر کشور پدید آید و پس از آن­که این بحران‌ها رخ داد و حل و فصل شد و دیگر کشور با بحران‌هایی در این زمینه‌‎ها مواجه نبود، نوبت به استقرار دموکراسی خواهد رسید.[8] تحلیل کلاسیک و معروف برینگتون مور در کتاب «ریشه‎های اجتماعی دیکتاتوری و دموکراسی» نیز تحلیلی جامعه‌محور و کلان است که در آن نقش طبقات اجتماعی را در دراز مدت در پیدایش دموکراسی یا جلوگیری از ظهور آن بررسی می‌کند.[9] طبق نظر مور، افول قدرت اقتصادی ـ اجتماعی اشراف زمین­دار نسبت به بورژوازی، محو شیوه­ی تولید کشاورزی مبتنی بر سرکوب نیروی کار در نتیجه تجاری شدن کشاورزی و تبدیل طبقه­ی دهقان به پرولتاریای روستایی یا کشاورزان، جزء پیش‌شرط‌های استقرار دموکراسی‌های سرمایه‌دارانه است. نظریه­ی آدام پرزورسکی که دموکراسی را نتیجه­ی مصالحه و سازش طبقاتی می‌داند و نظریه­ی گوران تربورن که دموکراسی را نتیجه­ی مبارزه و پیروزی طبقات کارگری می‌داند هم از جمله این نظریات می‌باشد.[10] دیدگاه اصالت کارکردی پارسونز نیز از دیگر نظریات ساختارگرایانه است كه شرایط اجتماعی دموكراسی را تبیین می‌كند. پارسونز بر آن است که رابطه­ی متقابلی میان سیستم سیاسی و دیگر سیستم‌های اجتماعی وجود دارد. از این دیدگاه تکوین دموکراسی نتیجه­ی مجموعه تحولات همبسته‌ای در حوزه­ی اقتصاد، آموزش و ارتباطات است.
 

نظریات کنش­گرایانه

موج جدید نظریه‌های گذار اغلب نه ساختارگرایانه بلكه كنش­گرایانه است؛ به این معنا كه بر كنش كارگزاران اجتماعی و سیاسی تأكید بیشتری دارد. این دسته از نظریات به­جای تأکید بر ساختارها، بر نقش آگاهانه­ی نیروها و کارگزاران اجتماعی و سیاسی، به ویژه نخبگان سیاسی یا همان طبقه­ی حاکمه در پیش‌برد دموکراسی تأکید می‌کنند. مقاله­ ی دانکوارت ای. روستو با عنوان «گذار به دموکراسی، به سوی یک الگوی دینامیک» که در سال 1970م منتشر شد، اولین اثر مهم در این زمینه است که راهی را برای نگرش‌های کنش­گرایانه به فرایند گذار به دموکراسی گشود. وی علاوه ­بر نقدهایی که بر نظریه­ی لیپست و آلموند و وربا وارد می‌کند، معتقد است که فرایند دموکراتیزاسیون در همه­ی جهان فرایند یکسان نیست بلکه هر کشور با توجه شرائط خاص خود راهی را متفاوت از دیگر کشورها به سوی دموکراسی طی خواهد نمود و دموکراسی معلول علتی عام و مشترک نیست.[11] اختلاف فاحشی که میان نظریه‌های کلان و ساختارگرایانه با واقعیت‌های گذار به دموکراتیک در دهه‌های 1970م و 1980م وجود داشت، این نکته را آشکار کرد که نظریات مبتنی بر پیش‌شرط‌های عام و فراگیر توانایی توضیح کافی برای فرایند دموکراتیزاسیون را ندارند و جستجوی چنین شرائطی بی‌حاصل است، به همین جهت برخی از نظریه‌پردازان به­جای تأکید بر ساختارها بر نقش کنش­گران و بازیگران فعال تأکید کردند. مطالعات لاری دیاموند و خوان لینتز درباره­ی گذار به دموکراسی در آمریکای لاتین از این دست است.[12] فیلیپ اشمیتر و تری کارل نیز در تحقیق خود پیرامون گذار به دموکراسی در کشورهای آمریکای لاتین و اروپا بر نقش بازیگران و نوع شیوه‌های عمل سیاسی در فرایند گذار تأکید بیشتری دارند تا بر ساختارها و پیشینه‌ی تاریخی و یا فرهنگ مرسوم.[13]

 
نظریات جهانی شدن

برخی از نظریه‌پردازان در تحلیل گذارهای مختلف به دموکراسی، نقش فشارهای بین‌المللی و تأثیرات ناشی از جهانی شدن را با اهمیت می‌دانند. درباره­ی تأثیرات جهانی شدن بر ساختار نظام‌های سیاسی سه دیدگاه متفاوت وجود دارد. هانتینگتون با تأکید بر نقش محوری دولت ـ ملت‌ها و بقاء و استمرار آنها در پی جهانی شدن، از گسترش ساختارهای دموکراتیک در پی وقوع تحولات نوین جهانی سخن گفته است.[14] پیروان مکتب نظام جهانی نیز که به پیروی از والرشتاین سعی دارند مسائل سیاسی را در چارچوب نظام جهانی بفهمند بر یک گذار دموکراتیک همچون موجی جهانی تأکید دارند که موجب افزایش عقلانیت در ابعاد مختلف نظام جهانی و به دنبال آن توسعه­ی دموکراسی می‌شود. گذار به دموکراسی از نظر آنان ریشه در ماهیت و مکانیسم تعاملات جهانی دارد.[15] فوکویاما نیز جهانی شدن را حرکت جوامع ملی به سوی لیبرال دموکراسی می‌داند. نظریه­ی امواج دموکراسی نیز متضمن تأثیر نظام‌های سیاسی از پیدایش دموکراسی در دیگر کشورهای منطقه است. در این نظریه بر نقش عوامل منطقه‌ای و جهانی نیز در استقرار دموکراسی تأکید می‌شود. وقوع دموکراسی در یک کشور می‌تواند قوه محرکه‌ای برای دیگر کشورهای منطقه برای حرکت به سوی دموکراسی باشد و بدین ترتیب موج دموکراسی در یک منطقه اشاعه یابد. هم‌چنین جهانی شدن به معنای گسترش بازار جهانی و تضعیف حاکمیت ملی دولت­ها و شکل‌گیری نهادهای بین‌المللی حقوقی، سیاسی و اقتصادی تأثیر زیادی بر تحقق دموکراسی در یک کشور خواهد داشت. گروهی دیگر از نظریه‌پردازان هر یک به دلایلی متفاوت، جهانی شدن را مانعی بر سر راه گذار به دموکراسی می‌دانند. نظریه‌پردازان مکتب وابستگی معتقدند بر اثر ادغام کشورها در بازار بین‌المللی در مراحل پیشرفته­ی توسعه­ی سرمایه‌داری و صنعتی شدن مبتنی بر جاگزین واردات، دموکراتیزاسیون با مشکل مواجه خواهد شد و در شرائط خاص مستلزم اقتدارگرایی است. گیلرمو اودانل بر خلاف لیپست معتقد است که پیچیده شدن اقتصاد، قدرتمند شدن ارتش‌های حرفه‌ای، تکنوکرات‌ها و مدیران دولتی را به همراه دارد که با تکیه بر قوه­ی قهریه جایگزین احزاب پوپولسیت و اتحادیه‌های کارگری می‌شوند.[16]برخی دیگر از نظریه‌پردازان بر این اعتقادند که دموکراسی به مفهوم لیبرالی آن که مبتنی بر دولت ـ ملت‌های مستقل است در اثر جهانی شدن تضعیف می‌شود زیرا جهانی شدن سبب کاهش حاکمیت مستقل دولت‌ها شده است. تونی مک گرو و نویسندگان دیگری مانند راب واکر و موری لو معتقدند که اصول بنیادین دموکراسی‌های لیبرال در اثر جهانی شدن دچار مشکل شده‌اند. هابرس و دیوید هلد نیز گرچه معتقدند که دموکراسی به دلیل پیچیدگی جوامع امروزه جایگاه خود را در سطح دولت ـ ملت‌ها از دست داده است اما در نظریات خود به دنبال راه‌حل‌هایی برای نیل به دموکراسی جهان‌شمول هستند.[17] مک گرو از دموکراسی فراملی، دیوید هلد نوعی دموکراسی جهان‌وطنی و هابرماس از وجود شهروندی فراملی اروپایی حمایت می‌کند.[18]
در کنار صاحب‌نظرانی که قائل به تأثیر مثبت یا منفی جهانی شدن در پیش‌برد دموکراسی هستند، دیدگاه‌های بینابینی نیز وجود دارد که تأثیر مثبت یا منفی جهانی شدن بر دموکراسی را بسته به شرائط موجود، متفاوت دانسته‌اند. در این نگرش‌ها سعی شده است علاوه­بر توجه به فرصت‌هایی که جهانی شدن برای گسترش دموکراسی در دنیا فراهم آورده است، مانند پایان جنگ سرد، فروپاشی دیوار برلین و رهایی بسیاری از دولت‌ها از سیطره­ی نظام‌های استعماری، رفع تبعیض نژادی، گسترش فرهنگ دموکراتیک به واسطه­ی توسعه‌ی رسانه‌های ارتباطی و... محدودیت و موانع و شرائط خاصی که در هر یک از جوامع وجود دارد نیز مورد توجه قرار گیرد. بنابراین در این دیدگاه‌ها از قضاوت کلی درباره­ی تأثیرات جهانی شدن پرهیز شده است.


به­ طور کلی رهیافت‌های متفاوتی درباره­ی تأثیر جهانی شدن برگذار کشورهای مختلف به دموکراسی ارائه شده است، اما برخی چگونگی این تأثیرگذاری را این­گونه بیان کرده‌اند:

1.      تحول در مفهوم دموکراسی و طرح دموکراسی جهان شمول؛
2.      ایجاد اقتصاد بازار آزاد؛
3.      شکل‌گیری فرهنگ‌ سیاسی نوین به­واسطه­ ی رشد فناوری‌های ارتباطی و گردش آزاد اطلاعات؛
4.      طرح مسائل مشترک جهانی؛
5.      گسترش جامعه­ی مدنی؛
6.      رشد طبقه ­ی متوسط؛
7.      توجه به حقوق بشر.[19]
 


 نویسنده :  عباس عمادی
 


[1]. بشیریه، حسین؛ گذار به دموکراسی، تهران، نگاه معاصر، 1384، صص 24 ـ 17
[2]. بشیریه، حسین؛ گذار به مردم سالاری، تهران، نگاه معاصر، چاپ اول، 1387، ص 20
[3]. لیپست، سیمور مارتین؛ دایرة­المعارف دموكراسی، ترجمه­ی گروه مترجمان به سرپرستی كامران فانی و نورالله مرادی، تهران، ‌كتابخانه­ی تخصصی وزارت خارجه، 1381، ‌ج 1،‌ ص 14
[4]. لفتویچ، آدریان؛ دموکراسی و توسعه، ترجمه­ی احمد عقیلیان و افشین خاکباز، تهران، طرح نو، 1382، ص 50
[5]. هانتینگتون، ساموئل؛ موج سوم در پایان سده­ی بیستم، ترجمه­ی احمد شهسا، تهران، روزنه، 1373، ص 69
[6]. کدیور، محمدعلی؛ گذار به دموکراسی، تهران، گام نو، 1386، ص 39
[7]. لیپست، سیمور مارتین؛ پیشین، صص  16 ـ 15
[8]. لوسین پای و دیگران؛ بحران‌ها و توالی‌ها در توسعه­ ی سیاسی، ترجمه­ی غلامرضا خواجه سروری، تهران، انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی، 1380، ص 24
[9]. ر.ك: مور، برینگتون؛ ریشه‌های اجتماعی دیکتاتوری و دموکراسی، ترجمه­ی حسین بشیریه، تهران، نشر دانشگاهی، 1361، فصل اول.
[10] . بشیریه، حسین؛ پیشین، صص 44 ـ 30
[11]. کدیور، محمدعلی؛ پیشین، ص 65
[12]. دیاموند، لاری؛ «آیا همه­ی دنیا می‌تواند دموکراتیک شود؟» ترجمه­ی الناز علیزاده اشرفی، در کتاب گذار به دموکراسی، بشیریه، حسین؛ پیشین، صص 155 ـ 125
[13] . بشیریه، حسین؛ پیشین، صص 24 ـ 20
[14]. پلاتنر، مارک؛ و اسمولار، الکساندر؛ جهانی شدن، قدرت و دموکراسی، ترجمه­ی سیروس فیضی و احمد رشیدی، تهران، کویر، 1383، ص 54
[15]. خبیری، کابک؛ «جهانی شدن فرهنگ دموکراسی» در کتاب فرهنگ در عصر جهانی شدن، محمد توحید فام، تهران، روزنه، 1382، ص 158
[16]. کدیور، محمدعلی؛ پیشین، ص 59
[17]. هابرس، یورگن؛ جهانی شدن و آینده­ی دموکراسی، ترجمه­ی کمال پولادی، تهران، مرکز، 1380، ص 163 و هلد، دیوید؛ مدل‌های دموکراسی، ترجمه­ی عباس مخبر، تهران، روشنگران، 1369، ص 315
[18]. نش، کیت؛ جامعه‌شناسی سیاسی معاصر، ترجمه­ی محمدتقی دلفروز، تهران، کویر، 1380، صص 60 ـ 257
[19]. شهرام‌نیا، امیر مسعود؛ جهانی شدن و دموکراسی در ایران معاصر، تهران، نگاه معاصر، 1385، ص



نوع مطلب : مفاهیم، 
برچسب ها : دموکراتیزاسیون، دموکراسی، نظریه‌های ساختارگرایانه، نظریات کنش­گرایانه، نظریات جهانی شدن، گذار به دموکراسی،
لینک های مرتبط :


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


 
 
برچسب ها
پیوندها
آخرین مطالب